مرد بی‌خاصیت


+ راز آن تکه سنگ کوبریک

 

یکم – جناب «ون دن بودنمایر» در پست قبلی (لذات بزرگ) با اشاره به فیلم ادیسه فضایی استنلی کوبریک، فرموده بودند که آدمی باید خود را بشناسد و شناحت فضا چندان ضرورتی ندارد (امیدوارم مطلب را درست متوجه شده باشم).

دوم – سال‌ها پیش وقتی با دوستی در خصوص کیهان‌شناسی بحث می‌کردم، دوست دیگری چالشی را مطرح کرد: ما حداکثر 100 سال عمر خواهیم کرد. پس دانستن اینکه یک میلیارد سال قبل یا بعد، چه بوده یا چه خواهد شد، به چه کارمان می‌آید؟. خاطرم نیست آن موقع چه پاسخی دادم، اما الان معتقدم همه چیز بستگی به زاویه دیدمان دارد (و الزامن این زاویای دید، بر یکدیگر برتری ندارند. همین وجود دیدگاه‌های متفاوت، خود لذت‌بخش است). این یک دیدگاه اومانیستی است که «انسان» را محور قرار می‌دهد و در آن کشف موجودی به نام انسان مهم است (که البته مهم هم هست). اما چنانچه انسان محور نباشد چه؟ و چنانچه «وجود» اصالت داشته باشد چه؟ کشف راز آن تکه سنگ، قطعن لذتی است بزرگ؛ اما اگر برای کشف این راز لازم باشد به مریخ (و یا حتی در مقیاسی بزرگ‌تر به خارج از کهکشان) قدم نهاد چه؟ اصلن! اساسن پس از کشف این راز چه باید کرد؟

سوم – وظیفه آدمی فقط در قبال خود یا اطرافیانش خلاصه نمی‌شود. انسان (تک تک انسان‌ها) در قبال جامعه بشری؛ ونه! بالاتر، تمام گوهر حیات در زمین؛ و نه! بالاتر، تمامی کائنات، مسئول است. شاید حق (یا دست‌کم بخشی از آن) با استیون هاوکینگ فیزیکدان باشد که فرمود: «زندگی در زمین در معرض خطر روزافزون نابودی توسط یک فاجعه است و به نظر من نژاد انسان، چنانچه به فضا نرود آینده‌ای نخواهد داشت.»

چهارم – نقل قولی از کوبریک درباره فیلم ادیسه فضایی وجود دارد که به اعتقاد من یکی از بهترین تعریف‌های ابسوردیسم است: «خوف‌آورترین واقعیت درمورد کیهان، جنگ آن با ما نیست، بلکه بی‌تفاوتی کیهان نسبت به ماست که اگر بتوانیم این بی‌تفاوتی را تبیین کنیم، به عنوان یک گونه، معنی درست‌مان را پیدا می‌کنیم. هر چه قدر هم که کیهان پهناور و تاریک باشد، ما باید نور خودمان را داشته باشیم.» و شاید برای نیل به این آگاهی باید کیهان را هم شناخت، بدون آن ما اسیر غار افلاطونیم.

نویسنده : علی جولا ; ساعت ۸:٤٩ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۱۳٩۱/٥/۳۱
comment نظرات () لینک