در محضر اشعیای حکیم

 

چه بسا رهایی از بندهای تفکر ما را خوشبخت‌تر سازد، اما این رهایی دست‌یافتنی نیست، و تفاوت اصلی میان انسان و حیوان نیز همین است. اجازه دهید حکایتی طنز برای‌تان تعریف کنم. مرحوم هرولد مک میلان (نخست وزیر بریتانیا از 57 تا 63) برای‌ام تعریف کرد که پیش از جنگ جهانی اول وقتی در آکسفورد دانشجو بود در جلسات درس فلسفه‌ی جی.ای. اسمیت –استاد متافیزیک هگلی – شرکت می‌کرد. استاد در نخستین جلسه‌ی درس، دانشجویان را مخاطب قرار داد و گفت: «آقایان شما در آینده حرفه‌های مختلفی خواهید داشت؛ بعضی از شما وکیل، برخی نظامی، گروهی پزشک یا مهندس می‌شوید. تعدادی هم کارمند دولت خواهید شد. چند نفری هم زمین‌دار یا سیاست‌مدار می‌گردید. بگذارید هم‌اکنون به شما بگویم آنچه در این خطابه‌های درسی به شما خواهم گفت، در هیچ یک از زمینه‌هایی که در آن‌ها کوشش خواهید کرد، کم‌ترین کاربردی ندارد. اما می‌توانم این را به شما قول بدهم که اگر شما این درس‌ها را تا آخر دنبال کنید، همیشه می‌توانید بفهمید که آدم‌ها کی چرند می‌گویند.»  در این تذکر نکته‌ی ارزشمندی نهفته است. یکی از نتایج فلسفه – اگر درست تدریس شود – توانایی موشکافی در خطابه‌های سیاسی، تشخیص استدلال‌های بد، نیرنگ‌ها، یاوه‌سرایی‌ها، سفسفطه‌رانی‌ها، سوءاستفاده از عواطف افراد به قصد کلاه‌برداری و انواع خدعه و نیرنگ است. فلسفه می‌تواند تا حدود زیادی چاقوی نقادی را تیز کند.

رامین جهانبگلو – درجست‌وجوی آزادی – گفت‌وگو با آیزایا برلین – ترجمه‌ی خجسته کیا – نشر نی 

 

پ.ن: در جهان تعداد روشن‌فکران واقعی، واقعن اندک است و این کتاب حاصل گفت‌وگوی یک روشن‌فکر جوان با پیر طریقت روشن‌فکری است. دکتر جهانبگلو در مقدمه می‌نویسد: «دانش عمیق برلین از تاریخ و فرهنگ‌های مختلف، این احساس را در شنونده برمی‌انگیزد که در محضر کسی قرار دارد که بیش از سه هزار سال عمر کرده است.» و من سال‌ها پیش و پیش از آن‌که حتا یک کلمه از افکار و عقاید برلین خوانده باشم، فقط با دیدن تصویر وی بر جلد مشکی رنگ کتاب‌های‌اش چنین احساسی پیدا کردم.

 

/ 2 نظر / 14 بازدید
alie

کتاب را تهیه خواهم کرد . ممنون از معرفی یک کتاب و یک شخصیت